Psalia.KUTSAL KİTAP SÖZLÜĞÜ
Kutsal Kitap’ta ve onunla ilgili çalışmalarda karşılaşacağınız 32 kavrama sade bir giriş. Bunlar kapsamlı tanımlar değil, okuma için başlangıç noktalarıdır. Kavramı bağlamında görmek için ilgili metni açın.
32 kavram
Yası, yakınmayı veya sıkıntıyı duada dile getirme biçimi. Genellikle yardım isteği içerir; güveni de ifade edebilir. Acı çözülmüş gibi davranmak gerekmez. Mezmur 13, sorulardan isteğe ve güvene ilerleyen kısa bir örnektir.
Metindeki örneği okuyunBağlayıcı bir ilişki veya bağlılık. Kutsal Kitap’taki antlaşmalar farklı koşullarda, vaatler, sorumluluklar ve işaretlerle karşımıza çıkar. Hepsinin aynı şartları taşıdığını varsaymayın. Kimlerin taraf olduğunu ve metnin gerçekten ne söylediğini okuyun. Nuh’la yapılan antlaşma, başlamak için açık bir örnektir.
Metindeki örneği okuyunGörümler, güçlü imgeler ve simgelerle ilahi amaçları ve çatışma içindeki umudu anlatan vahiy edebiyatı biçimi. Hristiyan geleneğinde Vahiy temel bir örnektir. İmgeleri okumak, güncel olaylarla bire bir eşleştirme tablosundan çok kitaba ve önceki Kutsal Yazılar’la bağlarına dikkat gerektirir.
Metindeki örneği okuyunBölüm içinde sözleri bulmaya yarayan daha küçük numaralı birim. Ayet numarası bir başvuru aracıdır; cümlenin tek başına anlaşılabileceğini garanti etmez. Öncesindeki ve sonrasındaki düşünceyi izleyin. Alıntının kitap, bölüm, ayet ve çeviri bilgileriyle birlikte korunması yararlıdır.
Metindeki örneği okuyunYanlışın veya borcun bağışlanması; anlamı metne göre şekillenir. Hristiyan gelenekleri tövbe, uzlaşma ve adaletle ilişkisini farklı biçimlerde ele alır. Bağışlama, birinden zarar görmeye devam etmesini istemek için kullanılmamalıdır. Dikkatle okuyun ve bu bağlantılı soruları birbirinden ayırın.
Metindeki örneği okuyunMetni anlamaya yardımcı olan çevre: yakın cümleler, kitabın bütünü, edebî tür, hitap edilen kişiler ve koşullar. Önce metinde gözlemleyebildiklerinizden başlayın. Tanıdık bir ifade, ait olduğu konuşma veya düşünce akışıyla okunduğunda daha belirli bir anlam kazanabilir.
Metindeki örneği okuyunDinleyeni bir şeyi farklı görmeye çağıran anlatı veya benzetme. Kime anlatıldığına, onu doğuran soruya ve beklenen karşılığa dikkat edin. Her ayrıntısında ayrı bir gizli anlam bulunan bulmaca olmak zorunda değildir.
Metindeki örneği okuyunİyi yaşamak için değerlendirme, karakter ve Tanrı’ya dikkat içeren ayırt etme becerisi. Kutsal Kitap’taki bilgelik yalnızca bilgi sahibi olmak değildir. Özdeyişler, İyov ve Vaiz yaşamı farklı biçimlerde ele alır. Bu farklılıklar, her duruma hızlı bir formül yerine dikkatli okumaya çağırır.
Metindeki örneği okuyunKitapta bir yeri bulmayı kolaylaştıran numaralı kısım. Bölüm ayrımları okuma yardımcısıdır; anlatı veya düşünce akışı bu sınırları aşabilir. Metin düşüncenin ortasında başlıyormuş gibi görünüyorsa önceki kısmı da okuyun. Bağlamı yalnızca numaralar değil, metnin kendisi belirler.
Metindeki örneği okuyunBir metnin başka bir dilde ifade edilmesi. Çevirmenler sözcükler, cümle yapısı ve kaynak dilin biçimlerine ne kadar bağlı kalacakları hakkında karar verir. Çeviriler arasındaki fark yararlı bir soru doğurabilir, fakat araştırılmalıdır. Bu sitenin Türkçe sayfaları Yorumsuz Türkçe Çeviri’yi (YTC) kullanır.
Metindeki örneği okuyunÖlümden dirilmek. Yeni Antlaşma, İsa’nın dirilişini mesajının merkezine koyar ve ölümün ötesindeki yaşam umuduyla ilişkilendirir. Diriliş anlatılarını ve mektupları, her birinin ele aldığı soruya dikkat ederek okuyun. 1. Korintliler 15, dirilişin önemini ayrıntılı biçimde ele alır.
Metindeki örneği okuyunSöz, sessizlik, övgü, soru, şükran, itiraf veya istekle Tanrı’ya yönelmek. Kutsal Kitap’taki dualar farklı biçimlerdedir; hepsi sakin ya da özenle tamamlanmış değildir. Duanın bütününü okumak, güven ve zorluğun aynı Tanrı’ya yönelişte nasıl bir arada bulunduğunu gösterebilir.
Metindeki örneği okuyunAnlatı, şiir, bilgelik metni, mektup veya görüm gibi yazı biçimi. Farklı biçimler farklı türde dikkat gerektirir. Şiirin imgesi, mektuptaki bir öğütle aynı işlevi taşımayabilir. Ne tür bir metin okuduğunuzu sormak yararlı bir ilk adımdır.
Metindeki örneği okuyunGönderilmiş kişi. Yeni Antlaşma’da İsa’yla ve müjdenin yayılmasıyla bağlantılı olarak görevlendirilen kişiler için kullanılır. Kullanımı metne göre değişir. Kimin anlatıldığına, onu kimin gönderdiğine ve görevinin ne olduğuna bakın.
Metindeki örneği okuyunHristiyan Kutsal Kitabı’nın iki ana kısmı için kullanılan geleneksel ad: Eski Antlaşma ve Yeni Antlaşma. “Ahit” olarak da adlandırılır; sözcük antlaşmayla ilişkilidir. Bu adlar kitap gruplarını belirtir. Eski Antlaşma’nın Hristiyan okumaları için önemini kaybettiği anlamına gelmez.
Metindeki örneği okuyunBağlama göre güven, inanç veya sadakati vurgular. Kutsal Kitap yazarları imanı ilişkiler, bağlılıklar ve yaşam biçimleriyle ilişkilendirir. Her kullanımı aynı kısa tanıma indirgemeyin. İbraniler 11, çeşitli insanların güvenini ve bununla bağlantılı eylemlerini ele alır.
Metindeki örneği okuyunBir dinî topluluğun Kutsal Yazılar olarak kabul ettiği kitaplar bütünü. Hristiyan geleneklerinde Eski Antlaşma’nın içeriği ve sırası her zaman aynı değildir. Bu sitede 66 kitaplık koleksiyon bulunur; Türkçe YTC metni, uygulamanın İngilizce ve Almanca metinlerinden ayrıdır. Bir baskının kapsamını bilmek, Kutsal Kitap baskıları arasındaki farkları anlamayı sağlar.
Metindeki örneği okuyunİyilik ve armağanla, özellikle Tanrı’nın cömertliğiyle ilişkili sözcük. Belirli anlamı metne bağlıdır. Efesliler 2’de Pavlus, lütufla kurtuluşu iyi işler için şekillenen yaşamla ilişkilendirir. Tanıdık ifadeyi diğerlerinden ayırmadan önce bütün düşünce akışını okuyun.
Metindeki örneği okuyunMektup. Yeni Antlaşma’daki birçok kitap belirli kişilere veya topluluklara, onların sorularına ve ortak yaşamına yönelir. Selamlamayı, alıcıları ve gelişen düşünce akışını fark edin. Bir mektubun cümlesi genellikle bağımsız slogan değil, daha geniş bir düşüncenin parçasıdır.
Metindeki örneği okuyunİhtiyaç veya sıkıntı içindeki kişiye gösterilen şefkat. İyi Samiriyeli anlatısında merhamet; yaklaşma, yaraları sarma, taşıma ve bakım sağlama biçimlerini alır. Çevredeki konuşma, anlayışın eylemle ilişkisini gösterir. Kişisel bir sonuç çıkarmadan önce karşılaşmanın tamamını okuyun.
Metindeki örneği okuyunMetni kendi bağlamında anlamaya çalışan dikkatli yorumlama. Sözcükleri, yapıyı, hitap edilen kişileri ve geniş düşünce akışını veya anlatıyı inceler. Sade sorularla başlayabilirsiniz: Kim konuşuyor, ne oluyor ve bu cümle çevresindeki metne nasıl bağlanıyor?
Metindeki örneği okuyunKutsal Kitap’taki ezgi veya şiir. Mezmurlar’da övgü, yakınma, şükran, yakarış ve düşünme yer alır. Bazı mezmurlarda bunlardan birkaçı birlikte bulunur. Şiirin tamamını okumak, ses ve ton değişimlerini fark etmenizi ve tanıdık ayeti genel akışında tutmanızı sağlar.
Metindeki örneği okuyunİyi haber, müjde. İsa hakkındaki mesajı ifade eder; Yeni Antlaşma’da Matta, Markos, Luka ve Yuhanna adlı dört anlatı için de kullanılır. Bu kitaplar farklı vurgularla anlatır. Markos, başlangıçta müjdeyi İsa Mesih’le ilişkilendirir.
Metindeki örneği okuyunBir öğretmenden öğrenerek onu izleme yaşamı; Hristiyan kullanımında İsa’yı izlemek. Müjdeler bunu karşılaşmalar, sorular, yanlış anlamalar, öğretim ve eylemlerle anlatır. Öğrenci öğrenen kişidir; öğrenmenin anlatısı genellikle tek bir sahneye sığmaz.
Metindeki örneği okuyunYaşam hakkında bilgece değerlendirmeye çağıran kısa söz. Özdeyişler çoğunlukla her koşulda aynı sonucu garanti etmek yerine genel örüntüleri anlatır. Yakındaki sözleri okuyup koşulların uygulamayı nasıl etkilediğini düşünün. Özdeyişler 26’da akılsıza yanıt vermek hakkında karşıt iki söz yan yana yer alır.
Metindeki örneği okuyunTanrı’dan geldiği belirtilen bir mesajı dile getiren kişi. Kutsal Kitap’taki peygamberlik; çoğu zaman belirli bir topluluğa ve duruma yönelik yüzleşme, uyarı, ağıt ve umut içerir. Geleceği bildirmekten daha geniştir. Önce peygamberin kendi zamanında neyi ele aldığını okuyun.
Metindeki örneği okuyunKutsal Kitap geleneğinde dinlenme ve tapınma günü. Kutsal Yazılar Şabat’ı yaratılış, özgürleşme ve topluluk yaşamıyla ilişkilendirir. Hristiyan gelenekleri bugünkü uygulamayla bağını farklı biçimlerde anlar. İlgili metinleri birbirinin yerine geçen kurallar saymadan önce kendi koşullarında okuyun.
Metindeki örneği okuyunGörülen yardım veya alınan bir iyilik için minnettarlığı dile getirmek. Kutsal Kitap’taki şükran çoğu zaman belirli bir yardım veya ihtiyaçların karşılanması anlatısını hatırlar. Önceki zorluğu silmek zorunda değildir. Mezmur 107, tekrar eden şükür çağrılarını ihtiyaç içindeki insanların anlatılarıyla birleştirir.
Metindeki örneği okuyunİsa’nın öğretisinde Tanrı’nın egemenliğiyle ilgili temel ifade. Müjdeler bunu duyurular, benzetmeler, eylemler ve sorularla ele alır. Tek bir modern siyasi veya coğrafi anlama indirgemeyin. Markos 4, bu egemenliğin nasıl anlatıldığına dikkat çeken çeşitli imgeleri bir araya getirir.
Metindeki örneği okuyunGenellikle yasa veya öğreti olarak çevrilen İbranice sözcük. İbranice Kutsal Kitap’ın ilk beş kitabının adıdır; Tora veya Tevrat olarak bilinir. Bu kitaplar buyrukların yanında anlatılar da içerir. Yalnızca kurallar listesi olarak okumak, öğretinin verildiği olayları ve ilişkileri kaçırır.
Metindeki örneği okuyunTanrı’ya yönelmek veya yön değiştirmek. Kutsal Kitap metinleri bunu yalnızca bir duyguya değil, yanlışla dürüstçe yüzleşmeye ve değişen karşılığa bağlar. Luka 3’te insanlar ne yapmaları gerektiğini sorar; yanıtlar yaşamlarının somut yönleriyle ilgilidir.
Metindeki örneği okuyunYazara ve bağlama göre belirli buyrukları, Tora’yı veya başka anlamları ifade edebilen sözcük. Kutsal Kitap’ın her kitabında aynı şekilde kullanılmaz. Bir metindeki anlamı diğerine taşımadan önce hangi konunun ele alındığını belirleyin.
Metindeki örneği okuyunAramanıza uygun kavram bulunamadı. Daha kısa bir sözcük veya bağlantılı bir düşünce deneyin.
Kutsal Yazılar’dan ayrı, başlangıç niteliğinde bir açıklama. Anlam, metne ve Hristiyan geleneğine göre değişebilir.